WEBVTT

00:00:00.590 --> 00:00:01.870
Lekarze i eksperci, ugryzienia

00:00:01.870 --> 00:00:03.990
lub urządlenia owadów najczęściej

00:00:03.990 --> 00:00:05.390
powodują brzydki ślad czy

00:00:05.390 --> 00:00:05.970
dyskomfort.

00:00:06.070 --> 00:00:06.930
Jednak część z nich

00:00:06.930 --> 00:00:08.410
jest niebezpieczna.

00:00:08.490 --> 00:00:09.730
Największe ryzyko stanowią dla

00:00:09.730 --> 00:00:11.210
osób uczulonych na jad,

00:00:11.530 --> 00:00:12.170
bo mogą u nich

00:00:12.170 --> 00:00:14.230
wywołać wstrząs anafilaktyczny, który

00:00:14.230 --> 00:00:15.570
może zagrozić życiu.

00:00:16.410 --> 00:00:17.550
Jak taki wstrząs się

00:00:17.550 --> 00:00:18.450
objawia i co robić

00:00:18.450 --> 00:00:19.730
w razie wystąpienia objawów?

00:00:19.810 --> 00:00:20.930
Czy można w jakikolwiek

00:00:20.930 --> 00:00:22.410
sposób temu zapobiec?

00:00:22.410 --> 00:00:23.390
Na te pytania odpowie

00:00:23.390 --> 00:00:24.530
nasz gość prof.

00:00:24.710 --> 00:00:25.910
Andrzej Ściołowski, alergolog,

00:00:26.010 --> 00:00:27.530
pulmonolog, internista, kierownik

00:00:27.530 --> 00:00:28.890
kliniki chorób infekcyjnych i

00:00:28.890 --> 00:00:30.730
alergologii Wojskowego Instytutu

00:00:30.730 --> 00:00:31.549
Medycznego w Warszawie.

00:00:31.630 --> 00:00:32.530
Witam Panie Profesorze.

00:00:32.570 --> 00:00:33.250
Witam serdecznie.

00:00:33.730 --> 00:00:35.630
Ukąszenia niektórych owadów mogą

00:00:35.630 --> 00:00:38.950
być niebezpieczne i zaliczamy

00:00:38.950 --> 00:00:40.130
do tego pszczoła, osa,

00:00:40.190 --> 00:00:42.910
szerszeń, szmiel, mrówka też?

00:00:43.330 --> 00:00:44.330
Mrówka mniej.

00:00:44.890 --> 00:00:46.250
Dlaczego one są niebezpieczne?

00:00:47.150 --> 00:00:48.950
Musimy powiedzieć, że część

00:00:48.950 --> 00:00:51.670
osób wykazuje nadwrażliwość na

00:00:51.670 --> 00:00:53.090
jadę owadów bólnozgrzybnych.

00:00:53.170 --> 00:00:54.130
Jest to rzeczywiście, tak

00:00:54.130 --> 00:00:55.230
jak Pani wspomniała, bardzo

00:00:55.230 --> 00:00:57.470
niebezpieczne, dlatego że mogą

00:00:57.470 --> 00:00:59.050
wystąpić różne objawy.

00:00:59.190 --> 00:01:01.110
Najczęściej po takim urządzeniu

00:01:01.110 --> 00:01:02.330
przez osę czy przez

00:01:02.330 --> 00:01:03.930
pszczołę u osób, które

00:01:03.930 --> 00:01:06.090
nie wykazują objawów nadwrażliwości

00:01:06.090 --> 00:01:07.510
jest tylko taki niewielki

00:01:07.510 --> 00:01:09.070
odczyn miejscowy pod podstawą

00:01:09.070 --> 00:01:09.890
zaczerwienienia.

00:01:10.010 --> 00:01:11.470
Oczywiście bólu troszeczkę jest

00:01:11.470 --> 00:01:12.890
to bardziej ucieplone.

00:01:12.890 --> 00:01:15.090
Natomiast osoby, które wykazują

00:01:15.090 --> 00:01:17.290
nadwrażliwość na jadę owadów

00:01:17.290 --> 00:01:19.670
bólnozgrzybnych reagują reakcją

00:01:19.670 --> 00:01:21.890
anafilaktyczną bardzo szybko.

00:01:22.870 --> 00:01:24.590
Anafilakcja może się objawiać

00:01:24.590 --> 00:01:25.270
w różny sposób.

00:01:25.510 --> 00:01:26.610
Może to być bardzo

00:01:26.610 --> 00:01:28.190
duży odczyn miejscowy powyżej

00:01:28.190 --> 00:01:30.190
10 cm z obrzękiem.

00:01:30.190 --> 00:01:33.610
Mogą wystąpić objawy pokrzywki.

00:01:34.450 --> 00:01:36.830
Mogą wystąpić objawy obrzęku

00:01:36.830 --> 00:01:37.470
naczynioruchowego.

00:01:38.050 --> 00:01:40.570
Względnie najbardziej niebezpieczny z

00:01:40.570 --> 00:01:42.510
nich wstrząs anafilaktyczny, który

00:01:42.510 --> 00:01:44.590
może bezpośrednio zagrażać życiu.

00:01:44.670 --> 00:01:44.830
Czyli?

00:01:45.550 --> 00:01:48.730
Jest to gwałtownie nasilona

00:01:48.730 --> 00:01:50.770
reakcja organizmu, zwłaszcza ze

00:01:50.770 --> 00:01:52.570
strony układu oddechowego, a

00:01:52.570 --> 00:01:53.930
więc skurcz od skrzeli,

00:01:54.070 --> 00:01:54.850
z dusznością.

00:01:55.330 --> 00:01:56.470
I objawy ze strony

00:01:56.470 --> 00:01:59.330
układu sercowo-naczyniowego do

00:01:59.330 --> 00:02:01.850
nagłego zatrzymania krążenia włącznie.

00:02:02.210 --> 00:02:03.250
Czyli są to objawy

00:02:03.250 --> 00:02:04.390
bardzo groźne.

00:02:04.910 --> 00:02:06.770
Panie profesorze, to jeszcze

00:02:06.770 --> 00:02:07.949
doprecyzujmy, bo powiedział pan,

00:02:08.070 --> 00:02:09.509
że dla tych nieuczulonych

00:02:09.509 --> 00:02:10.930
to gdzieś tam mały

00:02:10.930 --> 00:02:11.790
czerwony ślad.

00:02:11.990 --> 00:02:13.010
Może trochę boli.

00:02:14.170 --> 00:02:15.970
Ktoś zaczyna mieć gorączkę,

00:02:16.270 --> 00:02:18.750
jakieś dreszcze, może jakieś

00:02:18.750 --> 00:02:19.430
mrowienia.

00:02:19.670 --> 00:02:20.310
To już to może

00:02:20.310 --> 00:02:21.210
być zapowiedź, że tam

00:02:21.210 --> 00:02:22.070
się dzieje źle, czy

00:02:22.070 --> 00:02:22.590
jeszcze nie?

00:02:22.670 --> 00:02:23.670
Czy jeszcze nie biegniemy

00:02:23.670 --> 00:02:24.150
do lekarza?

00:02:24.170 --> 00:02:25.350
W pewnym stopniu tak.

00:02:25.650 --> 00:02:27.590
Musimy pamiętać, że objawy

00:02:27.590 --> 00:02:29.470
anafilaktyczne u tych osób

00:02:29.470 --> 00:02:31.390
występują stosunkowo szybko.

00:02:31.570 --> 00:02:33.110
Jeżeli takie objawy występują

00:02:33.110 --> 00:02:34.590
na przykład w trakcie

00:02:34.590 --> 00:02:35.890
pierwszej czy drugiej doby

00:02:35.890 --> 00:02:36.870
po urządzeniu, a więc

00:02:36.870 --> 00:02:38.030
one nie są z

00:02:38.030 --> 00:02:39.170
kolei tak bardzo niebezpieczne.

00:02:39.170 --> 00:02:40.970
Natomiast te objawy, o

00:02:40.970 --> 00:02:43.130
których wspomnieliśmy, jeżeli występują

00:02:43.130 --> 00:02:45.010
u osób nadwrażliwych na

00:02:45.010 --> 00:02:48.210
jad owadów błonkoskrzydłych, stanowią

00:02:48.210 --> 00:02:50.250
pewnego rodzaju zapowiedź, że

00:02:50.250 --> 00:02:51.990
może to się pogłębiać

00:02:51.990 --> 00:02:53.350
i może wystąpić właśnie

00:02:53.350 --> 00:02:54.750
ten wspomniany wstrząs anafilaktyczny.

00:02:54.770 --> 00:02:56.010
Czyli to idzie szybko,

00:02:56.050 --> 00:02:56.630
powiedzmy sobie.

00:02:56.870 --> 00:02:57.950
Jest to gwałtownie przebiegająca

00:02:57.950 --> 00:02:58.050
akcja.

00:02:58.050 --> 00:02:58.530
To co robimy?

00:02:58.670 --> 00:03:01.970
Zaczynam puchnąć, zaczynam się

00:03:01.970 --> 00:03:02.510
dusić.

00:03:03.590 --> 00:03:04.670
Wiem, że ugryzła mnie

00:03:04.670 --> 00:03:06.390
pszczoła, osa, szerszeń.

00:03:06.590 --> 00:03:07.530
Co robimy?

00:03:07.530 --> 00:03:09.750
Osoby, które wiedzą, że

00:03:09.750 --> 00:03:12.310
są uczulone na jady

00:03:12.310 --> 00:03:14.150
owadów błonkoskrzydłych powinny być

00:03:14.150 --> 00:03:17.110
zabezpieczone w odpowiedni środki

00:03:17.110 --> 00:03:18.250
farmakologiczne.

00:03:18.370 --> 00:03:20.130
Takim środkiem farmakologicznym jest

00:03:20.130 --> 00:03:21.770
przede wszystkim adrenalina.

00:03:21.770 --> 00:03:23.770
To nie glikokortykosteroidy, które

00:03:23.770 --> 00:03:26.390
są popularnie czasami stosowane

00:03:26.390 --> 00:03:28.270
przez niektóre osoby w

00:03:28.270 --> 00:03:30.990
tego typu reakcjach.

00:03:31.270 --> 00:03:32.090
To musi być po

00:03:32.090 --> 00:03:34.390
prostu adrenalina w ampułko

00:03:34.390 --> 00:03:36.530
-strzykawce, która jest bardzo

00:03:36.530 --> 00:03:38.350
prosta do użycia.

00:03:38.470 --> 00:03:39.670
Wystarczy tylko po prostu

00:03:39.670 --> 00:03:42.510
podać ten preparat w

00:03:42.510 --> 00:03:46.390
mięsień uda i najczęściej

00:03:46.390 --> 00:03:48.850
z kolei przychodzi ulga,

00:03:48.970 --> 00:03:49.690
można by powiedzieć.

00:03:49.690 --> 00:03:51.050
Ale mimo tego chyba

00:03:51.050 --> 00:03:53.090
należałoby z lekarzem się

00:03:53.090 --> 00:03:53.850
skontaktować.

00:03:54.010 --> 00:03:57.550
Tak, jeżeli wystąpią takie

00:03:57.550 --> 00:03:58.410
objawy, ja tu muszę

00:03:58.410 --> 00:04:00.310
powiedzieć, że jeżeli chodzi

00:04:00.310 --> 00:04:02.770
o występowanie tych objawów,

00:04:02.870 --> 00:04:03.730
to my się posiłkujemy

00:04:03.730 --> 00:04:05.530
taką skalą Mullera, która

00:04:05.530 --> 00:04:07.150
jest czterostopniowa.

00:04:07.850 --> 00:04:08.990
I z trzeci, czwarty

00:04:08.990 --> 00:04:10.490
stopień, jeżeli występuje, to

00:04:10.490 --> 00:04:11.730
w takim układzie takie

00:04:11.730 --> 00:04:13.850
osoby są kwalifikowane do

00:04:13.850 --> 00:04:15.649
odczulania z wykorzystaniem tak

00:04:15.649 --> 00:04:16.970
zwanego ultra-rushu.

00:04:16.970 --> 00:04:18.850
A pierwszy stopień objawia

00:04:18.850 --> 00:04:19.410
się np.

00:04:19.550 --> 00:04:21.370
obrzękiem naczynioruchowym czy też

00:04:21.370 --> 00:04:23.930
występowaniem pokrzywki, jakiegoś

00:04:23.930 --> 00:04:24.310
niepokoju.

00:04:24.850 --> 00:04:25.710
W drugim stopniu do

00:04:25.710 --> 00:04:27.070
tego wszystkiego dołączają się

00:04:27.070 --> 00:04:28.290
jeszcze objawy ze strony

00:04:28.290 --> 00:04:28.690
np.

00:04:29.370 --> 00:04:31.270
przewodu pokarmowego, bóle brzucha,

00:04:31.370 --> 00:04:32.790
biegunka, wymioty.

00:04:33.130 --> 00:04:34.410
Natomiast trzeci i czwarty

00:04:34.410 --> 00:04:35.850
jest bardzo niebezpieczny, bo

00:04:35.850 --> 00:04:38.290
w trzecim stopniu dochodzi

00:04:38.290 --> 00:04:39.790
do występowania objawów ze

00:04:39.790 --> 00:04:41.310
strony układu oddechowego, a

00:04:41.310 --> 00:04:42.810
w czwartym oprócz oddechowego

00:04:42.810 --> 00:04:44.210
jeszcze ze strony układu

00:04:44.210 --> 00:04:45.210
sercowo-naczyniowego.

00:04:45.210 --> 00:04:46.230
I to pozwala nam

00:04:46.230 --> 00:04:47.610
z kolei na kwalifikowanie

00:04:47.610 --> 00:04:49.410
takich pacjentów do odpowiedniej

00:04:49.410 --> 00:04:49.870
terapii.

00:04:50.110 --> 00:04:51.350
Panie profesorze, ale dajmy

00:04:51.350 --> 00:04:52.010
na to, ktoś nie

00:04:52.010 --> 00:04:53.010
wie, że jest uczulony,

00:04:53.070 --> 00:04:53.250
tak?

00:04:53.330 --> 00:04:54.330
No i zaczyna mieć,

00:04:54.450 --> 00:04:55.570
nie wiem, zawroty głowy,

00:04:55.710 --> 00:04:57.770
właśnie wystąpi gorączka, no

00:04:57.770 --> 00:04:58.810
i zaczyna mieć kłopoty

00:04:58.810 --> 00:04:59.850
z oddychaniem, to co

00:04:59.850 --> 00:05:00.170
wtedy?

00:05:00.830 --> 00:05:03.070
No właśnie, to jest

00:05:03.070 --> 00:05:05.210
bardzo niebezpieczna sytuacja.

00:05:06.290 --> 00:05:07.530
Część osób, które np.

00:05:07.730 --> 00:05:09.130
nie wiedzą, że są

00:05:09.130 --> 00:05:10.570
uczulone, to może się

00:05:10.570 --> 00:05:12.310
naprawdę skończyć, co zresztą

00:05:12.310 --> 00:05:13.350
słyszymy od czasu do

00:05:13.350 --> 00:05:14.210
czasu tragicznie.

00:05:14.890 --> 00:05:16.220
Może dojść do zgonu.

00:05:16.970 --> 00:05:17.730
A czy można jakoś

00:05:17.730 --> 00:05:20.890
zapobiec niebezpieczeństwu, jeśli nie

00:05:20.890 --> 00:05:21.950
mamy tej adrenaliny?

00:05:22.170 --> 00:05:23.790
Jeżeli nie mamy adrenaliny,

00:05:23.890 --> 00:05:24.370
to jest np.

00:05:24.650 --> 00:05:27.890
ciężko zapobiec, bo dysponujemy

00:05:27.890 --> 00:05:28.190
np.

00:05:28.370 --> 00:05:30.410
środkami tymi przeciwkistaminowymi, ale

00:05:30.410 --> 00:05:31.450
one w żaden sposób

00:05:31.450 --> 00:05:32.550
nie będą zapobiegać.

00:05:33.850 --> 00:05:34.910
Glicokortykosteroidy również.

00:05:35.350 --> 00:05:36.970
Także, no niestety, ale

00:05:36.970 --> 00:05:40.910
tylko adrenalina u osób

00:05:40.910 --> 00:05:42.010
takich może z kolei

00:05:42.010 --> 00:05:43.570
być przydatnym lekiem.

00:05:43.570 --> 00:05:44.670
A jak nie, to

00:05:44.670 --> 00:05:46.270
biegiem do lekarza, pogotowie.

00:05:46.890 --> 00:05:48.930
Ugryzienie myszki, mrówki, komara,

00:05:49.270 --> 00:05:50.970
muchy takiej dużej, końskiej,

00:05:51.050 --> 00:05:52.390
jak to się mówi.

00:05:52.690 --> 00:05:53.470
Może być groźne?

00:05:53.610 --> 00:05:55.550
Bo nawet po komarze

00:05:55.550 --> 00:05:57.010
mogą być bardzo duże.

00:05:57.450 --> 00:05:59.190
Przeważnie są to niegroźne

00:05:59.190 --> 00:06:01.330
objawy miejscowe, aczkolwiek u

00:06:01.330 --> 00:06:02.790
niektórych osób może rzeczywiście

00:06:02.790 --> 00:06:07.150
wystąpić nasilony objaw miejscowy,

00:06:07.510 --> 00:06:08.910
który najczęściej nie jest

00:06:08.910 --> 00:06:10.110
tak groźny jak w

00:06:10.110 --> 00:06:12.130
przypadku owadów błonkoskrzydłych.

00:06:12.130 --> 00:06:12.670
No i w takim

00:06:12.670 --> 00:06:14.190
postępowaniu to przede wszystkim

00:06:14.190 --> 00:06:16.550
należy zastosować jakieś maści

00:06:16.550 --> 00:06:19.730
z glikokortykosteroidu, względnie

00:06:19.730 --> 00:06:21.210
wspomniane już wcześniej leki

00:06:21.210 --> 00:06:22.230
przeciwkistaminowe.

00:06:22.330 --> 00:06:23.350
A jakieś np.

00:06:23.550 --> 00:06:25.150
zimne okłady, wapno kiedyś

00:06:25.150 --> 00:06:25.350
się mówiło, tak?

00:06:25.350 --> 00:06:26.230
Tak, zimne okłady jak

00:06:26.230 --> 00:06:26.670
najbardziej.

00:06:26.970 --> 00:06:27.510
Nie wiem, czy teraz

00:06:27.510 --> 00:06:28.530
wapno też się podaje.

00:06:28.530 --> 00:06:28.670
Zimne okłady, no w

00:06:28.670 --> 00:06:29.730
tej chwili jeśli chodzi

00:06:29.730 --> 00:06:30.170
o wapno, to...

00:06:30.170 --> 00:06:31.430
Gdyś duże ilości wapna

00:06:31.430 --> 00:06:31.950
było, prawda?

00:06:32.330 --> 00:06:32.710
Pamiętam.

00:06:32.830 --> 00:06:33.570
Tak, tak, oczywiście.

00:06:34.170 --> 00:06:35.650
Natomiast w tej chwili

00:06:35.650 --> 00:06:36.990
wapno ma mniejsze znaczenie,

00:06:37.290 --> 00:06:39.550
ponieważ dysponujemy całym arsenałem

00:06:39.550 --> 00:06:40.830
bardzo dobrych leków

00:06:40.830 --> 00:06:41.130
przeciwkistaminowych.

00:06:41.130 --> 00:06:43.350
Natomiast okład, zimne okłady

00:06:43.350 --> 00:06:44.270
jak najbardziej, tak.

00:06:44.690 --> 00:06:46.010
Kiedyś też się przekładało

00:06:46.010 --> 00:06:46.810
ocet np.

00:06:47.730 --> 00:06:49.810
do ugryzień komara, ale

00:06:49.810 --> 00:06:51.630
nie wiem, czy ten

00:06:51.630 --> 00:06:52.810
domowy sposób w ogóle

00:06:52.810 --> 00:06:54.250
działa, przekładanie octu.

00:06:54.590 --> 00:06:55.910
Myślę, że kiedyś działał,

00:06:55.930 --> 00:06:56.690
bo nie było innych

00:06:56.690 --> 00:06:57.230
sposobów.

00:06:57.330 --> 00:06:57.430
No właśnie.

00:06:57.430 --> 00:06:58.310
Natomiast w tej chwili

00:06:58.310 --> 00:06:59.550
to już chyba raczej

00:06:59.550 --> 00:07:00.470
z tego nie korzystamy.

00:07:00.490 --> 00:07:01.270
Raczej z tego nie

00:07:01.270 --> 00:07:01.830
korzystamy.

00:07:01.830 --> 00:07:03.230
Powiedział Pan, że takie

00:07:03.230 --> 00:07:06.630
osoby zwłaszcza, które wiemy,

00:07:06.730 --> 00:07:07.710
że są uczulone na

00:07:07.710 --> 00:07:09.530
jad owadów, tych pszczoła,

00:07:09.610 --> 00:07:13.730
osa, szerszeń itd., można

00:07:13.730 --> 00:07:15.170
skierować na odczulanie, a

00:07:15.170 --> 00:07:16.010
nawet pewnie trzeba.

00:07:16.170 --> 00:07:16.330
Trzeba.

00:07:17.270 --> 00:07:20.390
A są specjalne terapie,

00:07:20.490 --> 00:07:21.810
które zabezpieczają np.

00:07:21.990 --> 00:07:24.630
przed takimi skutkami ukąszenia?

00:07:25.130 --> 00:07:25.790
Czy to jest właśnie

00:07:25.790 --> 00:07:26.530
to odczulanie?

00:07:26.610 --> 00:07:27.510
To jest ta specjalna

00:07:27.510 --> 00:07:27.610
terapia?

00:07:27.610 --> 00:07:28.410
Tak, to jest właśnie

00:07:28.410 --> 00:07:29.210
to odczulanie.

00:07:29.630 --> 00:07:30.930
Tym bardziej, że zostało

00:07:30.930 --> 00:07:33.910
udowodnione, że immunoterapia swoista,

00:07:34.070 --> 00:07:35.410
czyli to popularne odczulanie,

00:07:35.530 --> 00:07:36.850
jest najbardziej skuteczne właśnie

00:07:36.850 --> 00:07:38.850
w przebiegu uczulenia na

00:07:38.850 --> 00:07:40.290
jadę owadów błonkoskrzydłych.

00:07:40.290 --> 00:07:42.290
W przypadku osy to

00:07:42.290 --> 00:07:44.830
jest 95-98%

00:07:44.830 --> 00:07:48.870
pomocy, zapobiegania.

00:07:49.330 --> 00:07:50.930
W przypadku pszczoły to

00:07:50.930 --> 00:07:53.110
jest około 85%.

00:07:53.110 --> 00:07:54.770
Po prostu polega to

00:07:54.770 --> 00:07:58.690
na podawaniu jadu danego

00:07:58.690 --> 00:08:02.970
owada we wzrastającej ilości,

00:08:11.270 --> 00:08:14.430
ażeby uzyskać to, żeby

00:08:14.430 --> 00:08:16.830
z kolei kontakt z

00:08:16.830 --> 00:08:19.850
jadem takiego owada nie

00:08:19.850 --> 00:08:21.070
był groźny dla życia.

00:08:21.450 --> 00:08:22.170
A który z tych

00:08:22.170 --> 00:08:23.230
owadów w Pana ocenie

00:08:23.230 --> 00:08:24.890
jest najbardziej niebezpieczny?

00:08:24.970 --> 00:08:25.890
Można tak określić czy

00:08:25.890 --> 00:08:26.090
nie?

00:08:26.230 --> 00:08:26.930
Czy też będzie dla

00:08:26.930 --> 00:08:27.170
każdego?

00:08:30.370 --> 00:08:32.030
Najczęściej i najbardziej niebezpieczna

00:08:32.030 --> 00:08:32.950
jest osa w stosunku

00:08:32.950 --> 00:08:33.850
do pszczoły.

00:08:34.429 --> 00:08:35.190
A ja myślałam, że

00:08:35.190 --> 00:08:36.429
szerszeń jest najgorszy, bo

00:08:36.429 --> 00:08:37.270
jest największy.

00:08:37.690 --> 00:08:38.650
No tak, ale os

00:08:38.650 --> 00:08:40.390
mamy zdecydowanie więcej jak

00:08:40.390 --> 00:08:42.210
szerszeń i kontakt z

00:08:42.210 --> 00:08:43.210
nimi, zwłaszcza w okresie

00:08:43.210 --> 00:08:45.050
letnim, na przykład sierpnia

00:08:45.050 --> 00:08:47.050
czy lipca, jest zdecydowanie

00:08:47.050 --> 00:08:48.070
częstszy jak na przykład

00:08:48.070 --> 00:08:48.610
szerszeń.

00:08:48.610 --> 00:08:49.810
A czy na przykład

00:08:49.810 --> 00:08:51.170
takie proste porady dla

00:08:51.170 --> 00:08:52.630
osób, które są uczulone,

00:08:52.850 --> 00:08:54.650
zalecałby Pan typu nie

00:08:54.650 --> 00:08:56.150
pijemy słodkich napojów na

00:08:56.150 --> 00:08:59.270
zewnątrz i unikamy jak

00:08:59.270 --> 00:09:00.470
tylko można tych owadów?

00:09:00.570 --> 00:09:01.230
Czy to ma sens

00:09:01.230 --> 00:09:02.030
czy nie?

00:09:02.470 --> 00:09:04.110
Jak najbardziej tak, oczywiście

00:09:04.110 --> 00:09:06.010
nie pijemy słodkich napojów,

00:09:06.170 --> 00:09:07.830
nie używamy na przykład,

00:09:07.990 --> 00:09:09.410
albo też nie spożywamy

00:09:09.410 --> 00:09:11.530
owoców, które przygrabiają.

00:09:12.200 --> 00:09:14.230
Nie stosujemy jakichś słodkich

00:09:14.230 --> 00:09:16.550
perfum czy jakichś innych

00:09:16.550 --> 00:09:17.510
zapachów.

00:09:18.170 --> 00:09:19.810
Z kolei ubieramy się

00:09:19.810 --> 00:09:24.150
w jasne ubrania, żeby

00:09:24.150 --> 00:09:25.730
po prostu nie przywabiać

00:09:25.730 --> 00:09:26.850
do siebie tych owadów.

00:09:26.930 --> 00:09:27.870
To jest ważne.

00:09:28.250 --> 00:09:29.390
Bardzo dziękuję Panie Profesorze.