WIM

4 listopada 2026 r. w Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie odbyło się Resilience & Leadership Forum 2026 pod hasłem „Przywództwo odporne na kryzys”. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele Wojskowego Instytutu Medycznego – Państwowego Instytutu Badawczego: lek. Justyna Sabela oraz płk dr n. med. Radosław Tworus z Kliniki Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii WIM-PIB. Organizatorami wydarzenia były Karmimy Myśli, Grupa EWA-BIS oraz Akademia Leona Koźmińskiego. Inicjatorem i pomysłodawcą Forum był Pan Marek Marzec – prezes i współtwórca Grupy EWA-BIS, przedsiębiorca i mentor biznesowy  z ponad 40-letnim doświadczeniem w zarządzaniu i rozwijaniu przedsięwzięć na rynkach międzynarodowych, a także współtwórca inicjatywy Karmimy Myśli.

Resilience & Leadership Forum to interdyscyplinarna inicjatywa łącząca przedstawicieli medycyny, psychologii, nauki, wojska, administracji publicznej, biznesu i nowych technologii. Jej celem jest wymiana wiedzy i doświadczeń dotyczących budowania odporności psychicznej i organizacyjnej, rozwijania kompetencji przywódczych oraz funkcjonowania człowieka i organizacji w warunkach niepewności, kryzysu i długotrwałego zagrożenia. Program wydarzenia obejmował pięć paneli eksperckich poświęconych m.in. odporności organizacyjnej, neuroróżnorodności w siłach zbrojnych, doświadczeniom wojny w Ukrainie, sztucznej inteligencji oraz bezpieczeństwu psychologicznemu. W Forum wzięło udział ponad 500 uczestników w tym około połowa w formie stacjonarnej.

Neuroróżnorodność a służba wojskowa – panel II

Szczególnie istotnym z perspektywy psychiatrii wojskowej elementem Forum był panel II pt. „Neuroróżnorodność a służba wojskowa – kompetencje, bezpieczeństwo i rozwiązania systemowe”, moderowany przez lek. Justynę Sabelę, specjalistkę psychiatrii, kierownik Oddziału Dziennego Zaburzeń Nerwicowych Kliniki Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii WIM-PIB. Panel poprzedził wykład wprowadzający lek. Justyny Sabeli poświęcony neuroróżnorodności w armiach świata. Prelegentka przedstawiła międzynarodowe doświadczenia dotyczące możliwości pełnienia służby wojskowej przez osoby neuroróżnorodne, ze szczególnym uwzględnieniem osób w spektrum autyzmu (ASD). Szczególną uwagę poświęciła izraelskiemu programowi „Roim Rachok”, stanowiącemu przykład systemowego podejścia do przygotowania i adaptacji osób w spektrum autyzmu do pełnienia wybranych funkcji w Siłach Obronnych Izraela (IDF). Program obejmuje specjalistyczne szkolenie, indywidualne wsparcie oraz możliwość wykorzystania określonych predyspozycji poznawczych, m.in. w zadaniach analitycznych, technologicznych i związanych z analizą obrazu.

W dyskusji panelowej uczestniczyli  płk dr n. med. Radosław Tworus, kierownik Kliniki Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii WIM-PIB oraz konsultant krajowy ds. obronności w dziedzinie psychiatrii, dr hab. n. med. i n. o zdr.  Aleksandra Lewandowska, konsultant krajowa w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży oraz  mgr Katarzyna Stankiewicz – psycholog, certyfikowana psychoterapeutka Polskiego Towarzystwa  Psychiatrycznego, kierowniczka Centrum Pomocy Psychologicznej Uniwersytetu Warszawskiego. W trakcie dyskusji podkreślono znaczenie wczesnego rozpoznawania indywidualnych potrzeb dzieci i młodzieży w spektrum autyzmu (ASD) oraz z ADHD, a także rolę odpowiedniej diagnostyki i kompleksowego wsparcia w kształtowaniu ich dalszego rozwoju, funkcjonowania społecznego i zdolności adaptacyjnych. Zwrócono uwagę na aspiracje zawodowe młodych osób neuroatypowych, w tym zainteresowanie służbą wojskową. Wskazano również na potrzebę doskonalenia rozwiązań edukacyjnych, które sprzyjałyby rozwijaniu samodzielności, kompetencji społecznych i indywidualnych predyspozycji, przy jednoczesnym zapewnieniu adekwatnego wsparcia psychologicznego i pedagogicznego. Istotnym wątkiem była także zmiana podejścia do zaburzeń psychicznych, polegająca na odchodzeniu od ogólnych kategorii diagnostycznych na rzecz bardziej zindywidualizowanej oceny funkcjonowania człowieka, uwzględniającej nie tylko rozpoznanie, ale przede wszystkim jego rzeczywiste możliwości, trudności i potrzeby w określonym środowisku.

Ważną część dyskusji poświęcono funkcjonowaniu młodych dorosłych z ASD i ADHD w środowisku akademickim. Omówiono zarówno ich indywidualne predyspozycje i mocne strony, jak i najczęściej zgłaszane trudności związane z organizacją nauki, relacjami społecznymi oraz adaptacją do wymagań studiów. Zwrócono uwagę na rolę uczelni wyższych w rozpoznawaniu i rozwijaniu potencjału osób neuroróżnorodnych, które poprzez realizację zainteresowań na wybranych kierunkach studiów mogą doskonalić swoje umiejętności i wykorzystywać indywidualne kompetencje. Jednocześnie podkreślono znaczenie Biur ds. Osób z Niepełnosprawnościami, oferujących dostosowane do potrzeb studentów formy wsparcia, ułatwiające im funkcjonowanie w środowisku akademickim. Wskazano również, że potencjał intelektualny i szczególne zdolności osób z ASD i ADHD nie zawsze są w pełni dostrzegane i wykorzystywane, co podkreśla znaczenie indywidualnego podejścia oraz tworzenia warunków sprzyjających ich rozwojowi.

W części poświęconej służbie wojskowej zwrócono uwagę na dynamiczną transformację współczesnych sił zbrojnych oraz rosnące znaczenie specjalistycznych kompetencji w obszarach cyberbezpieczeństwa, analizy danych, sztucznej inteligencji i systemów bezzałogowych. W tym kontekście rozważano zasadność ponownego przyjrzenia się zasadom rekrutacji oraz sposobom oceny predyspozycji kandydatów, z uwzględnieniem specyfiki poszczególnych stanowisk i specjalności wojskowych. Dyskutowano nad możliwościami wykorzystania wysokich kompetencji specjalistycznych osób neuroróżnorodnych, które ze względu na indywidualne trudności adaptacyjne lub sensoryczne mogą napotykać ograniczenia w pełnieniu tradycyjnie rozumianej służby wojskowej. Rozważano zarówno możliwość odpowiedniego dostosowania warunków służby, wzorem rozwiązań stosowanych w izraelskim programie „Roim Rachok”, jak i alternatywne formy wykorzystania tych kompetencji, w tym zatrudnienie cywilne w strukturach obronnych. Podkreślono potrzebę podjęcia szerszej, interdyscyplinarnej debaty nad możliwościami wykorzystania potencjału osób z ASD i ADHD w Siłach Zbrojnych RP. Zwrócono również uwagę na znaczenie postrzegania neuroróżnorodności nie tylko przez pryzmat trudności i ograniczeń, lecz także indywidualnych kompetencji, które w odpowiednio dostosowanym środowisku mogą stanowić istotną wartość dla współczesnych sił zbrojnych, a także organizacji cywilnych.

Odporność psychiczna i i przywództwo w warunkach konfliktu i długotrwałego zagrożenia– panel III

Kolejnym ważnym punktem Forum był panel III pt. „Odporność psychiczna i przywództwo w warunkach konfliktu i długotrwałego zagrożenia”, w którym ponownie wziął udział płk dr n. med. Radosław Tworus. Dyskusję moderował Roman Dryps, dyrektor operacyjny Centrum Doradztwa Biznesowego Polsko-Ukraińskiej Izby Gospodarczej. Wśród panelistów znaleźli się również Hryhoriy Sapozhkov, reprezentujący Logopax , który w latach 2022–2024 służył w Siłach Zbrojnych Ukrainy, uczestnicząc w działaniach wojennych; Oksana Bielska, psycholog specjalizująca się w problematyce traumy wojennej, posiadająca doświadczenie w pracy w warunkach konfliktu zbrojnego od 2015 roku, oraz Małgorzata Bołotin, psycholog związana z Akademią Odporności Wojennej Fundacji Dryps.

Panel poświęcono doświadczeniom wynikającym z wojny w Ukrainie, ze szczególnym uwzględnieniem psychologicznych konsekwencji długotrwałego zagrożenia oraz traumy wojennej. Uczestnicy podzielili się doświadczeniami i obserwacjami płynącymi z trwającego konfliktu zbrojnego, zwracając uwagę na ich znaczenie nie tylko dla funkcjonowania żołnierzy, lecz także dla ochrony zdrowia psychicznego ludności cywilnej. Istotnym obszarem dyskusji były zagadnienia związane z organizacją wsparcia psychologicznego i psychiatrycznego w warunkach wojny oraz możliwościami wykorzystania zdobytych doświadczeń w przygotowaniu społeczeństwa i instytucji na sytuacje kryzysowe. Podczas panelu zapowiedziano również publikację raportu zawierającego wnioski i rekomendacje wynikające z doświadczeń działań wojennych w Ukrainie, które mogą stanowić cenne źródło wiedzy dla specjalistów zajmujących się bezpieczeństwem, ochroną zdrowia psychicznego i zarządzaniem kryzysowym.

Udział płk dr n. med. Radosława Tworusa pozwolił uwzględnić w debacie perspektywę psychiatrii wojskowej i psychotraumatologii, w tym zagadnienia dotyczące funkcjonowania żołnierzy w warunkach ekstremalnego stresu, psychicznych następstw doświadczeń wojennych oraz znaczenia specjalistycznej opieki psychiatrycznej. Panel stanowił ważną przestrzeń wymiany doświadczeń polskich i ukraińskich ekspertów, wskazując na znaczenie praktycznych wniosków płynących z wojny w Ukrainie dla doskonalenia systemów opieki psychiatrycznej i psychologicznej, wzmacniania odporności społecznej oraz przygotowania instytucji do reagowania w sytuacjach kryzysowych.

Znaczenie interdyscyplinarnej współpracy

Udział przedstawicieli WIM-PIB w Resilience & Leadership Forum 2026 stanowił ważny element wymiany wiedzy pomiędzy środowiskami medycznymi, wojskowymi, naukowymi i biznesowymi. Oba panele zwróciły uwagę na rosnące znaczenie psychiatrii wojskowej i psychotraumatologii wobec współczesnych wyzwań bezpieczeństwa – od wczesnej diagnostyki i wspierania rozwoju osób neuroróżnorodnych, przez właściwą ocenę predyspozycji psychicznych do służby wojskowej i możliwości wykorzystania zróżnicowanych kompetencji poznawczych, po ochronę zdrowia psychicznego osób funkcjonujących w warunkach konfliktu zbrojnego. Obecność przedstawicieli Wojskowego Instytutu Medycznego – PIB podczas Forum podkreśliła rolę wiedzy klinicznej, doświadczenia naukowego i praktyki psychiatrii wojskowej w rozwijaniu rozwiązań służących ochronie zdrowia psychicznego oraz wzmacnianiu odporności człowieka i organizacji w sytuacjach kryzysowych.

http://leadershipforum.karmimy-mysli.pl/wp-content/uploads/2026/11/WRA-Referat_Trauma_zolnierza_pl.pdf
https://firmyrodzinne.pl/lekcje-przetrwania-raport/

Galeria

Zdjęcia: Forum Biznesu