Przejdź do menu Przejdź do treści
Okładka poradnika - treść we wpisie.

Zalecenie dla Pacjenta

Przygotowanie do badania tomografii komputerowej (TK) oraz do każdej sesji radioterapii

  • rak stercza
  • loża po prostatektomii
  • węzły chłonne miednicy

Dlaczego przygotowanie jest tak ważne?

Promieniowanie musi precyzyjnie trafiać za każdym razem dokładnie w to samo miejsce. Narządy w miednicy zmieniają swoje położenie w zależności od wypełnienia pęcherza moczowego oraz od zawartości jelit. Gazy lub stolec w jelitach mogą przesunąć obszar leczony nawet o kilka centymetrów, co zmniejsza skuteczność terapii i zwiększa ryzyko powikłań. Dlatego każde badanie TK i każda sesja radioterapii muszą odbywać się przy identycznym wypełnieniu pęcherza i jelit – tak jak podczas pierwszego badania planującego. Ścisłe przestrzeganie poniższych zaleceń jest warunkiem skutecznego i bezpiecznego leczenia.

Ważne — stosuj te zalecenia od dnia pierwszego badania TK do ostatniej sesji radioterapii

  • Zasady przygotowania obowiązują przy każdym badaniu TK i każdej sesji napromieniania.
  • Jeśli nie czujesz się pewnie co do któregokolwiek z kroków – zapytaj personel medyczny przed badaniem.
  • Jeśli w dniu badania nie możesz spełnić któregoś z warunków (np. nie doszło do wypróżnienia) – poinformuj technika zanim wejdziesz do aparatu.

Dieta – zacznij co najmniej tydzień przed badaniem TK

Stosuj dietę lekkostrawną i niewzdymającą od co najmniej tygodnia przed pierwszym badaniem TK i kontynuuj ją przez cały okres radioterapii.

  • Warzywa kapustne: kapusta, kalafior, brokuły, brukselka, kalarepa, brukiew, rzodkiewka.
  • Rośliny strączkowe: groch, fasola, ciecierzyca, soczewica, bób.
  • Cebula, czosnek, por, grzyby, pieczarki.
  • Orzechy, suszone owoce, ananasy, pomarańcze, śliwki, surowe owoce.
  • Chleb ciemny, pełnoziarnisty.
  • Napoje gazowane, alkohol (w tym piwo),ostre i pikantne potrawy.
  • Kawa – maksymalnie 3 filiżanki dziennie.
  • Dieta lekkostrawna: gotowane warzywa, chude mięso drobiowe, ryby morskie, produkty mleczne fermentowane, jasne pieczywo.
  • Wypijanie 1,5 do 2 Iitrów wody niegazowanej codziennie.
  • Regularne posiłki – nie pomijaj jedzenia. Prawidłowe odżywianie w trakcie radioterapii jest kluczowe dla sił organizmu i efektów leczenia.
  • Aktywność fizyczna dostosowana do możliwości np spacery.

Leki wspomagające przygotowanie jelit

Poniższe preparaty są dostępne bez recepty. Stosuj je zgodnie z zaleceniami ośrodka.

PreparatZalecana dawka i zasady stosowania
Espumisan (simetikon) — tabletki lub kapsułki3 razy dziennie po 2 tabletki (kapsułki). Stosuj przez cały okres radioterapii, jeśli występują wzdęcia, uczucie pełności lub częste oddawanie gazów.
Dicopeg (makrogol) — saszetkiPoczątkowo 1–2 saszetki dziennie, do uzyskania regularnych wypróżnień (co 1–2 dni). Zachowaj 2-godzinny odstęp od innych leków. Przy biegunce — odstawiaj preparat.
Czopek glicerynowy (na dzień badania)Zastosuj doodbytniczo w dniu badania TK lub sesji, jeśli rano nie nastąpiło wypróżnienie (patrz krok 1 w protokole poniżej). Nie stosuj przy biegunce.

UWAGA: jeśli wypróżnienia są rzadsze niż 2 razy na tydzień lub towarzyszą im ból, krew w stolcu lub ból brzucha skontaktuj się z lekarzem pierwszego kontaktu.

Protokół w dniu badania TK i każdej sesji radioterapii


UWAGA: Wykonaj wszystkie kroki w podanej kolejności przy każdym badaniu TK i każdej sesji napromieniania.

Krok 1 – W domu, przed wyjazdem do szpitala

  • Zjedz lekkie śniadanie zgodne z dietą (patrz sekcja 1). Nie głódź się.
  • Usiądź spokojnie na sedesie przez 15-20 minut i postaraj się wypróżnić stolec oraz oddać gazy.
  • Jeśli w dniu badania nie możesz spełnić któregoś z warunków (np. nie doszło do wypróżnienia) – zastosuj doodbytniczo czopek glicerynowy i odczekaj aż zadziała (ok. 30-60 min). Dopiero potem jedź do szpitala.
  • Weź ze sobą co najmniej 2 butelki niegazowanej wody po 700 ml.

Krok 2 — Po przybyciu do szpitala (ok. 1 godz. przed badaniem)

  • Zgłoś się do rejestracji i poinformuj personel o swoim stanie (wypróżnienie, samopoczucie).
  • Na polecenie technika: opróżnij pęcherz moczowy – oddaj mocz.
  • Następnie wypij wskazaną ilość wody niegazowanej (zwykle 700 ml) w ciągu 10–15 minut.
  • Odczekaj 45-60 minut – w tym czasie nie oddawaj moczu i nie pij już nic więcej.
  • Jeśli poczujesz nagłą, silną potrzebę oddania moczu przed upłynięciem tego czasu — natychmiast zgłoś to technikowi (nie oddawaj moczu samodzielnie).

Krok 3 — Badanie TK lub sesja radioterapii

  • Po upływie czasu oczekiwania technik przeprowadzi Cię na badanie lub sesję.
  • Połóż się na stole na wznak, zgodnie ze wskazaniami personelu. Nie zmieniaj pozycji.
  • Podczas badania pozostań bez ruchu. Na polecenie technika wstrzymaj oddech na kilka sekund.
  • Jeśli cokolwiek Cię niepokoi lub poczujesz dyskomfort — powiedz o tym personelowi.

4. Leki przyjmowane na stałe

  • Wszystkie leki przewlekłe (na ciśnienie, serce, cukrzycę, przeciwbólowe) zażyj najpóźniej na 2 godziny przed badaniem TK lub sesją radioterapii, popijając niewielką ilością wody niegazowanej.
  • Jeśli przyjmujesz metforminę (lek na cukrzycę) i badanie TK wykonywane jest z podaniem środka kontrastowego — zapytaj lekarza radiologa lub prowadzącego o ewentualne przerwy w stosowaniu leku.
  • Jeśli leczysz się z powodu chorób tarczycy — poinformuj o tym lekarza kierującego na TK, może być konieczne sprawdzenie poziomu TSH.
  • W razie wątpliwości dotyczących leków – skontaktuj się z lekarzem prowadzącym przed badaniem.

5. Co zabrać na każde badanie / sesję?

  • Co najmniej 2 butelki niegazowanej wody po 700 ml.
  • Skierowanie na badanie lub kartę leczenia (przy sesjach RT).
  • Dokument tożsamości.
  • Wyniki poprzednich badań obrazowych (TK, MRI, PET-CT, scyntygrafia) – opisy i płyty CD/DVD.
  • Wyniki PSA, wynik biopsji prostaty i inne dokumenty dotyczące choroby.
  • Leki przyjmowane w ciągu dnia – miej je przy sobie.
  • Przy pierwszym badaniu TK: wynik kreatyniny i eGFR (jeśli badanie będzie z kontrastem) – nie starszy niż 3 miesiące (lub 7 dni przy chorobie nerek).

6. Kiedy skontaktować się z lekarzem lub centrum?

  • Nie możesz utrzymać pełnego pęcherza lub masz problemy z mikcją (oddawaniem moczu).
  • Wypróżnienia są rzadsze niż 2 razy w tygodniu mimo stosowania Dicopegu.
  • Pojawia się krew w stolcu, silny ból brzucha lub odbyta.
  • Czujesz się na tyle źle, że nie jesteś w stanie przyjechać na sesję – zadzwoń przed wyznaczoną godziną.
  • Masz wątpliwości co do stosowania leków (metformina, środki przeczyszczające, czopki).
  • Masz wszczepiony implant metalowy lub inne urządzenie w obszarze miednicy – poinformuj o tym zespół przed badaniem.

Nie ograniczaj jedzenia i nie głódź się – dieta antywzdymająca nie oznacza głodzenia.
Prawidłowe odżywianie i nawodnienie są kluczowe dla sił organizmu i efektów leczenia.
Jeśli masz trudności z jedzeniem (nudności, brak apetytu, utrata masy ciała) — poinformuj lekarza lub pielęgniarkę onkologiczną. Możliwe jest skierowanie do dietetyka klinicznego.