WIM

Postwencja to nie tylko reakcja na tragedię

Konferencję otworzyli gen. broni prof. dr hab. n. med. Grzegorz Gielerak, Dyrektor WIM-PIB, płk dr n. med. Radosław Tworus, kierownik Kliniki Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii WIM-PIB i konsultant krajowy do spraw obronności w dziedzinie psychiatrii, oraz dr hab. n. med. Justyna Klingemann, prof. WIM-PIB, kierownik Pracowni Analiz Systemowych i Badań Interdyscyplinarnych nad Zdrowiem Psychicznym Kliniki Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii WIM-PIB.

Zaprezentowano również raport „Po samobójstwie. Jakiego modelu postwencji potrzebuje polskie wojsko?”, przygotowany przez zespół autorów WIM-PIB na potrzeby konferencji. Raport porządkuje wiedzę na temat postwencji w środowisku wojskowym, przedstawia doświadczenia wybranych armii NATO oraz rozwiązania dotyczące organizacji wsparcia po zdarzeniu samobójczym. Zebrany w nim materiał może stanowić podstawę dalszej dyskusji o modelu postwencji odpowiednim dla Sił Zbrojnych RP. Raport jest dostępny na stronie internetowej WIM-PIB. Można sięgnąć do niego zarówno po to, by wrócić do tematów poruszanych podczas konferencji, jak i zapoznać się z szerszym materiałem, który stał się punktem wyjścia do prowadzonej podczas spotkania dyskusji.

Doświadczenia sojuszników

Pierwsza sesja konferencji poświęcona była doświadczeniom i dobrym praktykom krajów sojuszniczych NATO. Uczestnicy mogli spojrzeć na postwencję z perspektywy armii portugalskiej, fińskiej i amerykańskiej. W tematykę sesji wprowadziła prof. Justyna Klingemann w wykładzie „Postwencja w środowisku wojskowym – nie tylko reakcja na zdarzenie”.  System postwencji w armii portugalskiej zaprezentował ppłk Carlos Casquinha, kierownik Biura Wsparcia Psychologicznego i Interwencji Kryzysowej w Centrum Psychologii Stosowanej Armii Portugalskiej w wykładzie „Kompleksowy ekosystem zapobiegania samobójstwom w Armii Portugalskiej”.

Perspektywę Finlandii zaprezentował kpt. Tero Levola, naczelny psychiatra Fińskich Sił Zbrojnych, a o amerykańskich rozwiązaniach mówiła dr Urszula Górska z WIM-PIB, w wykładzie „Postwencja suicydalna – amerykańska skrzynka z narzędziami”. To o tyle ważne, że nie istnieje jeden uniwersalny model postwencji, który można bezpośrednio zastosować w każdym systemie. Doświadczenia Stanów Zjednoczonych, Portugalii i Finlandii pokazały różne możliwości organizacji wsparcia i stanowiły wartościowy punkt odniesienia dla dyskusji o rozwiązaniach właściwych dla polskich Sił Zbrojnych.

Od doświadczeń innych armii do polskich potrzeb

Druga sesja koncentrowała się na budowaniu systemu postwencji w Siłach Zbrojnych RP. Po wykładzie płk. dr. Radosława Tworusa „Samobójstwo w siłach zbrojnych – konsekwencje i potrzeba działań postwencyjnych” odbyła się dyskusja ekspercka „Jak budować skuteczny system postwencji w Siłach Zbrojnych RP?”. Wzięli w niej udział: ppłk Carlos Casquinha, kpt. Tero Levola, płk Iwona Manos, ppłk dr Izabela Tomaszewska oraz płk dr Radosław Tworus, a dyskusję poprowadziła prof. Justyna Klingemann. Dyskutowano o budowaniu systemu postwencji w Siłach Zbrojnych RP, o rozwiązaniach stosowanych w innych armiach, ich przydatności w polskich warunkach, a także o barierach i warunkach skutecznego wdrażania systemu.

Czy technologia może tu pomóc?

Trzecią sesję „Od danych do decyzji – nowe technologie wspierające zdrowie psychiczne żołnierzy” rozpoczął wykład wprowadzający mgr Marty Górskiej o tym, jak nowe technologie mogą wspierać zdrowie psychiczne żołnierzy — w diagnostyce, monitorowaniu i terapii.

W panelu moderowanym przez płk dr n. med. Radosława Tworusa, mgr Katarzyna Noga zwróciła uwagę na zagrożenia, jakie mogą wiązać się z wykorzystaniem sztucznej inteligencji i nowych technologii. Sierż. Dariusz Gientek podzielił się osobistymi doświadczeniami z terapią VR oraz opowiedział o znaczeniu relacji terapeutycznej w drodze do zdrowia i redukcji objawów PTSD. Mgr Marta Górska podkreśliła, że korzystanie z nowych rozwiązań wymaga umiaru i zdrowego rozsądku. Relacja terapeutyczna pozostaje niezastępowalna, a technologia powinna być kolejnym narzędziem w teczce psychologa — używanym z rozwagą i w odpowiedzi na potrzeby pacjenta. Sesja była prezentacją możliwości wykorzystania nowych technologii w diagnostyce i terapii zaburzeń psychicznych jakimi dysponuje pracownia neuropsychiatrii i cyberpsychologii KPSBiP, oraz możliwości technicznych jakimi w tym zakresie dysponuje projekt Perseusz realizowany przez KPSBiP.

Nowe technologie ochrony zdrowia psychicznego dostosowane do pokolenia „Z”

Czwarta sesja moderowana przez płk. dr n. med. Radosława Tworusa była prezentacją i dyskusją nad skutecznością innowacyjnej aplikacji telefonicznej dedykowanej dla żołnierzy w celu monitorowania ich stanu zdrowia psychicznego, edukacji o zdrowiu psychicznym oraz motywowaniu do konsultacji specjalistycznej w tym konsultacji tu i teraz poprzez połączenie z centrum telemonitoringu, gdzie zawsze będzie przebywał specjalista z dziedziny zdrowia psychicznego. Aplikacja została opracowana w wyniku współpracy specjalistów z Kliniki Psychaitrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii WIM-PIB, młodych lekarzy, pielęgniarzy i ratowników medycznych, oficerów Wojska Polskiego w składzie:  kpt. lek. Daria Domaradzka, kpt. Damian Różański, por. lek. Klaudia Cudak, Klinika Psychiatrii, Stresu Bojowego, por. lek. Anna Jóźwiak–Raczyńska, por. lek. Damian Pudło, por. Adrian Nej, oraz specjalistów z firmy Casus BTL w składzie Adrian Szulczyński, Piotr Chojan, Agnieszka Mądrzak–Szulczyńska,  Paweł Bernadowski, Bartosz Szymański. Aplikacja od strony merytorycznej została stworzona przez żołnierzy dla żołnierzy, a jej rozwiązania techniczne zostały dostosowane do specyfiki służby oraz codziennych zadań żołnierza. Została przyjęta z dużym zainteresowaniem przez uczestników konferencji. Ponieważ obecnie znajduje się na etapie prepilotażowym, jej twórcy ogłosili poszukiwanie sponsorów, którzy umożliwią sfinansowanie pilotażu. Uczestnicy konferencji mogli podczas jej trwania przetestować w salach wystawienniczych udostępnionych dla firm technologicznych aplikację oraz wiele innych innowacyjnych rozwiązań technicznych typu VR, diagnostyczno-terapeutyczne systemy komputerowe, urządzenia do stymulacji mózgu, tlenoterapii i sztucznej inteligencji w pracy ze zdrowiem psychicznym

Człowiek, zespół, organizacja

Ostatnia część konferencji wróciła do tego, co w całej rozmowie najważniejsze: do ludzi. W sesji „Wdrażanie systemu postwencji – role, odpowiedzialność i współpraca” mówił zespół Kliniki Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii WIM-PIB: o samopomocy, samoopiece i psychoedukacji Marianna Gasparska, o roli kapelana wojskowego – prof. Justyna Klingemann, o zadaniach dowódców, Żandarmerii i prokuratury – płk dr Radosław Tworus, a o wsparciu psychologicznym i interwencji kryzysowej – Anna Gwiaździńska.

Konferencję zamknęła debata „Jak wdrożyć system postwencji w Siłach Zbrojnych RP?”, którą poprowadził gen. broni prof. Grzegorz Gielerak. Do rozmowy zaproszono gen. dyw. Sławomira Drumowicza, płk. lek. Mariusza Kiszkę, ks. kan. ppłk. dr. Rafała Kanieckiego, abp. dr. hab. Jerzego Pańkowskiego, ks. ppor. Daniela Ferka oraz płk. Roberta Stanulewicza. Rozmowa koncentrowała się na tym, jak połączyć istniejące zasoby i kompetencje w spójny system postwencji, jasno określić podział odpowiedzialności oraz rolę dowódców, psychologów, kapelanów i innych służb.

Więcej chętnych niż miejsc

Konferencja spotkała się z dużym zainteresowaniem – liczba zgłoszeń znacząco przekroczyła liczbę dostępnych miejsc. W spotkaniu uczestniczyło ponad 180 osób. O kwalifikacji uczestników decydowały określone przez organizatorów potrzeby związane z obronnością państwa oraz znaczenie reprezentowanych środowisk i pełnionych funkcji dla tematyki konferencji.

Osobom, które tym razem nie mogły znaleźć się na sali, dziękujemy za zainteresowanie i prosimy o zrozumienie. Mamy nadzieję, że dostępny na stronie WIM-PIB raport pozwoli wrócić do najważniejszych tematów konferencji i stać się punktem wyjścia do dalszej rozmowy o polskim modelu postwencji.

Podziękowania

Takie wydarzenie nie powstaje w jeden dzień ani dzięki jednej osobie. W jego przygotowanie zaangażowany był zespół, który pracował nad programem, rejestracją uczestników, organizacją przebiegu konferencji, obsługą gości, promocją i komunikacją medialną. Dziękujemy wszystkim wykładowcom i ekspertom za udział w konferencji, a członkom komitetu organizacyjnego – za pracę, dzięki której całe wydarzenie mogło sprawnie przebiec.

W przygotowanie konferencji zaangażowani byli pracownicy Kliniki Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii WIM-PIB, Biura Dyrektora, Biura Komunikacji, Promocji i Marketingu, Wydziału Wsparcia i Zarządzania Projektami oraz. Wśród osób tworzących zespół organizacyjny byli: Katarzyna Adamska, dr n. hum. Monika Ben Mrad, Mariusz Gierej, Marta Harazińska, Magdalena Klamańska, Michał Kucharski, Barbara Kwiatkowska-Jędrzejak, Małgorzata Mazur, Marcin Miłecki, kpt. Damian Różański, Olga Saracen, Katarzyna Dochniak, Ewa Wronowska, Małgorzata Złotkowska oraz Monika Żywiec.

Dofinansowanie

Wydarzenie dofinansowanie na podstawie Umowy Nr 3300029504/DWSZdr/2024/WIM-PIB/Zadanie 5.2. z dnia 30.06.2026 r. zawartej pomiędzy Ministerstwem Obrony Narodowej a Wojskowym Instytutem Medycznym – Państwowym Instytutem Badawczym na realizację zadania niezbędnego dla zapewnienia obronności i bezpieczeństwa publicznego polegającego na wypracowaniu rekomendacji dotyczących psychologicznych metod diagnostycznych z wykorzystaniem sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego na potrzeby wsparcia diagnozy psychologicznej w procesie rekrutacji do służby wojskowej oraz/lub orzecznictwa wojskowo-lekarskiego.