
Zalecenie dla Pacjenta
Przygotowanie do badania tomografii komputerowej (TK) oraz do każdej sesji radioterapii
-
rak stercza
-
loża po prostatektomii
-
węzły chłonne miednicy
Dlaczego przygotowanie jest tak ważne?
Promieniowanie musi precyzyjnie trafiać za każdym razem dokładnie w to samo miejsce. Narządy w miednicy zmieniają swoje położenie w zależności od wypełnienia pęcherza moczowego oraz od zawartości jelit. Gazy lub stolec w jelitach mogą przesunąć obszar leczony nawet o kilka centymetrów, co zmniejsza skuteczność terapii i zwiększa ryzyko powikłań. Dlatego każde badanie TK i każda sesja radioterapii muszą odbywać się przy identycznym wypełnieniu pęcherza i jelit – tak jak podczas pierwszego badania planującego. Ścisłe przestrzeganie poniższych zaleceń jest warunkiem skutecznego i bezpiecznego leczenia.
Ważne — stosuj te zalecenia od dnia pierwszego badania TK do ostatniej sesji radioterapii
-
Zasady przygotowania obowiązują przy każdym badaniu TK i każdej sesji napromieniania.
-
Jeśli nie czujesz się pewnie co do któregokolwiek z kroków – zapytaj personel medyczny przed badaniem.
-
Jeśli w dniu badania nie możesz spełnić któregoś z warunków (np. nie doszło do wypróżnienia) – poinformuj technika zanim wejdziesz do aparatu.
Dieta – zacznij co najmniej tydzień przed badaniem TK
Stosuj dietę lekkostrawną i niewzdymającą od co najmniej tygodnia przed pierwszym badaniem TK i kontynuuj ją przez cały okres radioterapii.
-
Warzywa kapustne: kapusta, kalafior, brokuły, brukselka, kalarepa, brukiew, rzodkiewka.
-
Rośliny strączkowe: groch, fasola, ciecierzyca, soczewica, bób.
-
Cebula, czosnek, por, grzyby, pieczarki.
-
Orzechy, suszone owoce, ananasy, pomarańcze, śliwki, surowe owoce.
-
Chleb ciemny, pełnoziarnisty.
-
Napoje gazowane, alkohol (w tym piwo),ostre i pikantne potrawy.
-
Kawa – maksymalnie 3 filiżanki dziennie.
-
Dieta lekkostrawna: gotowane warzywa, chude mięso drobiowe, ryby morskie, produkty mleczne fermentowane, jasne pieczywo.
-
Wypijanie 1,5 do 2 Iitrów wody niegazowanej codziennie.
-
Regularne posiłki – nie pomijaj jedzenia. Prawidłowe odżywianie w trakcie radioterapii jest kluczowe dla sił organizmu i efektów leczenia.
-
Aktywność fizyczna dostosowana do możliwości np spacery.
Leki wspomagające przygotowanie jelit
Poniższe preparaty są dostępne bez recepty. Stosuj je zgodnie z zaleceniami ośrodka.
| Preparat | Zalecana dawka i zasady stosowania |
| Espumisan (simetikon) — tabletki lub kapsułki | 3 razy dziennie po 2 tabletki (kapsułki). Stosuj przez cały okres radioterapii, jeśli występują wzdęcia, uczucie pełności lub częste oddawanie gazów. |
| Dicopeg (makrogol) — saszetki | Początkowo 1–2 saszetki dziennie, do uzyskania regularnych wypróżnień (co 1–2 dni). Zachowaj 2-godzinny odstęp od innych leków. Przy biegunce — odstawiaj preparat. |
| Czopek glicerynowy (na dzień badania) | Zastosuj doodbytniczo w dniu badania TK lub sesji, jeśli rano nie nastąpiło wypróżnienie (patrz krok 1 w protokole poniżej). Nie stosuj przy biegunce. |
UWAGA: jeśli wypróżnienia są rzadsze niż 2 razy na tydzień lub towarzyszą im ból, krew w stolcu lub ból brzucha skontaktuj się z lekarzem pierwszego kontaktu.
Protokół w dniu badania TK i każdej sesji radioterapii
UWAGA: Wykonaj wszystkie kroki w podanej kolejności przy każdym badaniu TK i każdej sesji napromieniania.
Krok 1 – W domu, przed wyjazdem do szpitala
-
Zjedz lekkie śniadanie zgodne z dietą (patrz sekcja 1). Nie głódź się.
-
Usiądź spokojnie na sedesie przez 15-20 minut i postaraj się wypróżnić stolec oraz oddać gazy.
-
Jeśli w dniu badania nie możesz spełnić któregoś z warunków (np. nie doszło do wypróżnienia) – zastosuj doodbytniczo czopek glicerynowy i odczekaj aż zadziała (ok. 30-60 min). Dopiero potem jedź do szpitala.
-
Weź ze sobą co najmniej 2 butelki niegazowanej wody po 700 ml.
Krok 2 — Po przybyciu do szpitala (ok. 1 godz. przed badaniem)
-
Zgłoś się do rejestracji i poinformuj personel o swoim stanie (wypróżnienie, samopoczucie).
-
Na polecenie technika: opróżnij pęcherz moczowy – oddaj mocz.
-
Następnie wypij wskazaną ilość wody niegazowanej (zwykle 700 ml) w ciągu 10–15 minut.
-
Odczekaj 45-60 minut – w tym czasie nie oddawaj moczu i nie pij już nic więcej.
-
Jeśli poczujesz nagłą, silną potrzebę oddania moczu przed upłynięciem tego czasu — natychmiast zgłoś to technikowi (nie oddawaj moczu samodzielnie).
Krok 3 — Badanie TK lub sesja radioterapii
-
Po upływie czasu oczekiwania technik przeprowadzi Cię na badanie lub sesję.
-
Połóż się na stole na wznak, zgodnie ze wskazaniami personelu. Nie zmieniaj pozycji.
-
Podczas badania pozostań bez ruchu. Na polecenie technika wstrzymaj oddech na kilka sekund.
-
Jeśli cokolwiek Cię niepokoi lub poczujesz dyskomfort — powiedz o tym personelowi.
4. Leki przyjmowane na stałe
-
Wszystkie leki przewlekłe (na ciśnienie, serce, cukrzycę, przeciwbólowe) zażyj najpóźniej na 2 godziny przed badaniem TK lub sesją radioterapii, popijając niewielką ilością wody niegazowanej.
-
Jeśli przyjmujesz metforminę (lek na cukrzycę) i badanie TK wykonywane jest z podaniem środka kontrastowego — zapytaj lekarza radiologa lub prowadzącego o ewentualne przerwy w stosowaniu leku.
-
Jeśli leczysz się z powodu chorób tarczycy — poinformuj o tym lekarza kierującego na TK, może być konieczne sprawdzenie poziomu TSH.
-
W razie wątpliwości dotyczących leków – skontaktuj się z lekarzem prowadzącym przed badaniem.
5. Co zabrać na każde badanie / sesję?
-
Co najmniej 2 butelki niegazowanej wody po 700 ml.
-
Skierowanie na badanie lub kartę leczenia (przy sesjach RT).
-
Dokument tożsamości.
-
Wyniki poprzednich badań obrazowych (TK, MRI, PET-CT, scyntygrafia) – opisy i płyty CD/DVD.
-
Wyniki PSA, wynik biopsji prostaty i inne dokumenty dotyczące choroby.
-
Leki przyjmowane w ciągu dnia – miej je przy sobie.
-
Przy pierwszym badaniu TK: wynik kreatyniny i eGFR (jeśli badanie będzie z kontrastem) – nie starszy niż 3 miesiące (lub 7 dni przy chorobie nerek).
6. Kiedy skontaktować się z lekarzem lub centrum?
-
Nie możesz utrzymać pełnego pęcherza lub masz problemy z mikcją (oddawaniem moczu).
-
Wypróżnienia są rzadsze niż 2 razy w tygodniu mimo stosowania Dicopegu.
-
Pojawia się krew w stolcu, silny ból brzucha lub odbyta.
-
Czujesz się na tyle źle, że nie jesteś w stanie przyjechać na sesję – zadzwoń przed wyznaczoną godziną.
-
Masz wątpliwości co do stosowania leków (metformina, środki przeczyszczające, czopki).
-
Masz wszczepiony implant metalowy lub inne urządzenie w obszarze miednicy – poinformuj o tym zespół przed badaniem.
• Nie ograniczaj jedzenia i nie głódź się – dieta antywzdymająca nie oznacza głodzenia.
• Prawidłowe odżywianie i nawodnienie są kluczowe dla sił organizmu i efektów leczenia.
• Jeśli masz trudności z jedzeniem (nudności, brak apetytu, utrata masy ciała) — poinformuj lekarza lub pielęgniarkę onkologiczną. Możliwe jest skierowanie do dietetyka klinicznego.
